Bạn đã bao giờ đi sâu vào một chủ đề đến mức bắt đầu kết nối những điểm tưởng như hoàn toàn không liên quan với nhau, cho đến khi bạn nhận ra rằng, chúng thật sự có liên kết?
Hoặc bạn có bao giờ tò mò, làm sau trở thành một người thầy có thể đạt giải Nobel thế giới?
Hôm nay, Jasmine xin được phép giới thiệu một vị thầy, người đã dành hai giải Nobel ở hai lĩnh vực khác nhau, hóa học và hòa bình. Nhưng trước khi làm quen với người thầy này, chúng ta sẽ học về sự kết nối tri thức.
Ở tuổi đôi mươi, Jasmine làm điều đó chủ yếu để giải trí. Minh bắt đầu từ một cuốn sách, rồi tò mò về bộ phim, rồi đến tác giả và diễn viên của cuốn sách truyền cảm hứng cho bộ phim đó, rồi đến một cuốn sách khác mà tác giả ấy nhắc đến, vâng vâng. Và cứ như vậy, hàng giờ trôi qua theo một chuỗi khám phá không dứt.
Lúc đó, mình nghĩ đó chỉ là sự tò mò cho vui. Nhưng nhìn lại, mình nhận ra mình đang rèn luyện một kỹ năng: sự hiếu kỳ.
Nhiều năm sau, trong hành trình học Thạc sĩ về Happiness Studies và hiện tại là nghiên cứu Tiến sĩ, mình hiểu rằng học sâu và sự tò mò không chỉ đơn thuần là thu thập thông tin. Đó là khả năng ở lại đủ lâu với một ý tưởng để nó mở ra nhiều tầng ý nghĩa mà ban đầu ta không thể thấy.
Đôi khi, điều đó có nghĩa là đọc cùng một cuốn sách mười lần thay vì đọc mười cuốn sách mỗi cuốn một lần. Đôi khi, điều đó có nghĩa là nghiên cứu một con người, một lý thuyết, hoặc một câu hỏi trong suốt nhiều năm.
Gần đây, Jasmine thấy mình bắt đầu kết nối các điểm xoay quanh Linus Pauling.
Mình biết đến ông lần đầu qua tiến sĩ David Hawkins. Sau đó, mình gặp lại tên ông trong công trình của Mihaly Csikszentmihalyi, người sáng lập lý thuyết Dòng chảy (Flow). Và trong cuốn sách Finding Flow của thầy Mihaly, mình đã biết được thầy Linus Pauling xuất thân tại tiểu bang Oregon. Và thầy từng sống trên con đường Hawthorne, nơi mà mình từng làm việc một vài năm khi chuyển đến khu vực Tây Bắc, Mỹ.
Cùng thời điểm đó, mình học phong thủy với một người thầy Việt Nam, người luôn nhấn mạnh rằng nếu muốn hiểu cách vũ trụ vận hành, chúng ta cuối cùng cần hiểu vật lý. Không phải vì vật lý có tất cả câu trả lời, mà vì nó giúp ta hiểu những nguyên lý nền tảng của tự nhiên.
Đây chính là điểm mấu chốt giúp mình kết nối sâu hơn với thầy Pauling. Bởi vì, thầy Linus Pauling từng nhận giải Nobel Hóa học. Sau đó, ông tiếp tục nhận giải Nobel Hòa bình.
Một nhà khoa học nghiên cứu vật chất ở cấp độ nhỏ nhất, lại trở thành người lên tiếng vì hòa bình ở cấp độ lớn nhất của nhân loại. Đối với thế giới đây là một điều lạ lùng bởi vì tại sao một người chuyên về hóa học lại có thể giành giải Nobel Hòa Bình? Nhưng đối với những người đào sâu thì việc này phải như vậy.
Càng đi sâu, mình càng thấy một mô hình chung: tri thức, trí tuệ, sự an lạc, hòa bình, ý thức, khoa học và sự phát triển con người thường bị xem như những lĩnh vực tách biệt. Nhưng khi ta học đủ sâu, chúng ta sẽ hiểu câu nói, “In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God”
Bài học lớn nhất mà tôi nhận ra là: học sâu không phải là tích lũy thật nhiều dữ kiện. Học sâu là phát triển khả năng nhìn thấy những mối liên hệ mà người khác có thể bỏ qua.
Ngày hôm nay, mình muốn khuyến khích mọi người hãy tiếp tục đi theo sự tò mò của mình. Nếu bạn thích việc kết nối các điểm, hãy tiếp tục. Và hãy thử đưa sự tò mò đó vào những điều có ý nghĩa hơn, những điều thật sự quan trọng với bạn.
Bạn không bao giờ biết được mối liên kết nào có thể thay đổi cách bạn nhìn thế giới, và thậm chí thay đổi cách bạn nhìn thấy chính bạn.
Bài tập về nhà: 3 bước bắt đầu hành trình “Học Sâu” cùng Jasmine
Để giúp bạn biến tư duy này thành hành động, dưới đây là bài tập nhỏ gồm 3 bước đơn giản giúp bạn chuyển từ “tò mò ngẫu hứng” sang “học sâu”:
- Bước 1: Chọn một “Điểm neo” (Đi vào chiều sâu, không đi chiều rộng) Hãy chọn một điều duy nhất từng khiến bạn chú ý trong quá khứ. Đó có thể là một cuốn sách bạn từng đọc, một người thầy/nhân vật lịch sử bạn ngưỡng mộ, hoặc một câu hỏi bạn vẫn hay trăn trở. Thay vì tìm kiếm một điều hoàn toàn mới, hãy bắt đầu với những gì bạn tâm đắc trước đó.
- Bước 2: Cái nhìn thứ hai (Đi chậm lại, không đi nhanh) Dành ra 15–30 minutes để tiếp cận lại “điểm neo” đó. Đọc lại một chương sách yêu thích, nghe lại một bài giảng, hoặc xem lại những dòng ghi chép cũ. Lần này, hãy tìm kiếm những tầng nghĩa ẩn sâu: Bạn đã bỏ lỡ điều gì ở lần đọc trước? Điều gì chạm đến bạn khác đi dựa trên trải nghiệm của bạn ở hiện tại?
- Bước 3: Tìm chiếc cầu nối (Kết nối các điểm) Viết ra một mối liên hệ giữa “điểm neo” đó với một khía cạnh hoàn toàn khác trong cuộc sống của bạn (ví dụ: cách một nguyên lý khoa học áp dụng vào niềm vui tự thân mỗi ngày, hoặc một bài học từ sách kết nối với một thành phố bạn từng qua). Chia sẻ “điểm kết nối” của bạn với Jasmine ở phần bình luận bên dưới để chúng ta cùng bắt đầu hành trình học hỏi này nhé!
#hanhphuc #giảiNobel #ketnoi
